جراحی کاتاراکت یا آب مروارید چیست؟

آب مروارید 

آب مروارید یکی از بیماری‌های رایج چشم است که تقریبا همه ما در بین افراد مسن خانواده آن را مشاهده کرده‌ایم. یکی از راه‌های درمان این بیماری، عمل آب مروارید است. عمل آب مروارید چشم یکی از متداول‌ترین انواع عمل‌ چشم است که در آن، عدسی مصنوعی شفاف جایگزین عدسی کدرشده‌ی چشم می‌شود. امروزه، جراحی «خارج کپسولی» رایج‌ترین عمل آب مروارید یا کاتاراکت به‌شمار می‌رود که عمدتا عوارضی برای فرد ندارد.

زمانی‌که عدسی چشم از حالت طبیعی شفاف خود خارج و کدر می‌شود، به اصطلاح چشم آب مروارید آورده‌است که از شایع‌ترین بیماری‌های چشم محسوب می‌شود. در این صورت فرد دچار تاری دید می‌شود، گویی از پنجره بخار گرفته به بیرون نگاه می‌کند. برخی به اشتباه فکر می‌کنند آب مروارید به‌دلیل استفاده بیش‌از‌حد چشم است که پرده‌ای روی آن به‌وجود می‌آید. اما این تصورات کاملا نادرست هستند. سرعت تشکیل آب مروارید در افراد مختلف متفاوت خواهد بود و حتی سرعت آن بین دو چشم یک فرد هم فرق دارد.

معمولا آب مروارید ناشی از افزایش سن و پیری، طی چند سال و به‌صورت تدریجی ایجاد می‌شود. آب مروارید در مبتلایان به قند و جوانان معمولا با روند سریع‌تری روی می‌دهد و در طول چند ماه، قدرت دید فرد را کاهش می‌دهد. از این‌رو، به‌راحتی نمی‌توان سرعت پیشرفت بیماری آب مروارید را پیش‌بینی نمود.

جراحی آب مروارید چگونه انجام می‌شود؟

عمل آب مروارید چشم بیهوشی دارد؟

از آن‌جایی‌که این عمل یک روش جراحی سرپایی محسوب می‌شود، در حال حاضر نیازی به بیهوشی عمومی ندارد. پیش از شروع جراحی چشم توسط قطره بی‌حس می‌شود و برای برخی بیماران هم از داروهای آرام‌بخش استفاده می‌کنند. در مواردی‌ که بیمار حین جراحی با پزشک همکاری نمی‌کند، مثلا اگر بیمار کودک است یا بزرگسالی که از مشکلات عصبی و روانی رنج می‌برد، بیهوشی عمومی تنها راه چاره خواهد بود. برای بی‌حسی موضعی از قطره‌های بی‌حس‌کننده استفاده می‌شود و لزومی به تزریق ماده‌ی بی‌حس کننده اطراف چشم نیست.

در حال حاضر، عمل آب مروارید با لنز تنها روش مؤثر برای درمان آب مروارید به‌شمار می‌آید. متداول‌ترین روش درمان کاتاراکت (آب مروارید)، روش فیکوامولسیفیکاسیون است که با امواج اولتراسوند، عدسی کدرشده را خرد می‌کنند و از برش کوچکی که در کنار قرنیه ایجاد شده‌است، آن را خارج می‌کنند. این برش حدود سه میلی‌متر است که بدون بخیه، خودبه‌خود ترمیم می‌شود. پس از اینکه عدسی کدرشده از چشم خارج شد، عدسی مصنوعی شفاف از جنس پلاستیک، سیلیکون یا آکریلیک را از همان برش به‌صورت تاشده وارد چشم می‌کنند. این لنز مصنوعی که پشت عنبیه قرار گرفته، داخل چشم باز می‌شود.

با ورود لیزر فمتوسکند به حوزه چشم پزشکی، چشم‌انداز جراحی آب مروارید چشم دست‌خوش تحولات بزرگی شد. کم‌کم روش‌ عمل کاتاراکت اکسترا جای خود را به جراحی‌هایی با برش کوچک داده است. لیزر فمتوسکند می‌تواند برش‌های دقیق‌تری به نسبت روش فیکوامولسیفیکاسیون روی قرنیه ایجاد کند، علاوه بر اینکه اثر کمتری روی بافت‌های مجاور دارد.

مراقبت بعد از عمل آب مروارید چشم

درست است که عمل کاتاراکت، روش جراحی سرپایی محسوب می شود، اما به مراقبت‌های بعد از عمل نیاز دارد، از جمله:

• فرد باید دارو و قطره‌های تجویزی پزشک را طبق نسخه مصرف کند.
• انجام فعالیت‌های شدید و سنگین مثل بلندکردن اجسام سنگین، خم‌شدن، سجده‌‌کردن، ورزش شدید با فشار زیاد برای فرد در هفته پس از عمل ممنوع است.
• فرد باید مراقب باشد که پس از عمل، گرد و خاک وارد چشم نشود.
• انجام فعالیت‌هایی که فشار چشم را بالا می‌برند، ممنوع است.
• در هفته اول پس از عمل بهتر است بیماری عینک محافظ چشم بپوشد.
• شناکردن در هفته نخست پس از عمل توصیه نمی‌شود.
• معمولا چند روز اولیه پس از عمل، احتمالا دید فرد همچنان تار باشد.
• در صورت درد زیاد یا کاهش دید حتما چشم‌پزشک را در جریان قرار دهد.
• فرد برای بهبود سریع‌تر باید تمام توصیه‌های چشم‌پزشک را رعایت کند.